Trong bối cảnh công nghệ ngày càng trở thành yếu tố sống còn quyết định năng suất và giảm chi phí, ngành xây dựng Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuyển đổi số. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNVV) vẫn còn “chậm chân” so với xu hướng toàn cầu này.
Mục lục
Chậm Chạp Trong Chuyển Đổi Công Nghệ
Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Thành Đạt, ông Nguyễn Hữu Nam, cho biết phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành xây dựng vẫn giữ nguyên mô hình truyền thống, với phương pháp thi công thủ công và sử dụng máy móc đã cũ. Việc quản lý dự án chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân thay vì hỗ trợ bởi dữ liệu kỹ thuật. Các công nghệ hiện đại như BIM (Building Information Modeling), in 3D bê tông hay vật liệu xanh vẫn chưa được áp dụng rộng rãi.
Đồng thời, ông Nam nhấn mạnh rằng DNVV đang phải đối mặt với khối lượng áp lực lớn từ vấn đề tài chính. Nhiều doanh nghiệp thường thiếu hụt dòng tiền, buộc phải ứng vốn trước trong khi việc thanh toán lại diễn ra chậm. Chi phí nhân công và nguyên vật liệu không ngừng tăng cao, dẫn đến tình trạng tiêu tốn nhiều nguồn lực của DNVV.
“DN nhỏ như chúng tôi rất muốn áp dụng công nghệ, nhưng khó khăn trong việc tiếp cận vốn đầu tư kết hợp với nhu cầu xây dựng đội ngũ nhân sự có năng lực về công nghệ khiến việc đổi mới trở nên nan giải,” ông Nam nhận định.
Rào cản lớn nhất không chỉ nằm ở tài chính mà nằm ở tư duy quản trị nội bộ. Nhiều chủ DN vẫn lấy “tay nghề, kinh nghiệm” làm tiêu chí chủ yếu thay vì chuyển đổi sang quy trình dựa trên dữ liệu. Trong khi đó, các nhà thầu lớn đã bắt đầu áp dụng các công nghệ quản lý thông minh, cho phép theo dõi tiến độ thi công và vật tư một cách hiệu quả.
Sự Khác Biệt Trong Lựa Chọn Vật Liệu
Một trong những vấn đề nổi bật khác là sự chậm chạp trong việc cải thiện chất lượng vật liệu. Trong khi các DN lớn đã chuyển hướng sang sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, DN nhỏ vẫn giữ thói quen dùng sản phẩm truyền thống. Tình trạng này đã khiến họ gặp khó khăn lớn trong việc tham gia vào các dự án công trình xanh và tiêu chuẩn cao.
Ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc Công ty CP Gemtec, cảnh báo rằng sự tụt hậu về công nghệ sẽ khiến nhiều DN nhỏ buộc phải cạnh tranh bằng giá, dẫn đến biên lợi nhuận thấp và rủi ro lớn. “Làm rẻ để có việc” đang trở thành một vòng luẩn quẩn mà nhiều công ty chưa thoát ra được.
Cần Một Cuộc Cách Mạng Trong Ngành
Trong một cuộc tọa đàm tại Diễn đàn “Triển vọng và thách thức với DN tư nhân ngành xây dựng Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình,” TS. Cấn Văn Lực cho rằng ngành xây dựng đang phải đối mặt với nhiều thách thức như thiếu hụt lao động có kỹ năng, quy trình hành chính phức tạp và tốc độ chậm trong việc tiếp cận công nghệ mới.
Để vượt qua những khó khăn này, TS Lực đề xuất một số giải pháp cho DNVV trong ngành xây dựng. Đầu tiên, cần tiếp tục tái cấu trúc hoạt động và tăng cường kiểm soát rủi ro tài chính. Các doanh nghiệp cũng nên chủ động tìm hiểu và tiếp nhận các chương trình hỗ trợ từ chính phủ, cũng như đa dạng hóa nguồn vốn và sản phẩm.
“Các doanh nghiệp cần nâng cao ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh để tận dụng các ưu đãi từ cơ quan quản lý,” ông Lực nhấn mạnh. Ngoài ra, DN cũng cần thích ứng với các thông tư mới trong Luật Xây dựng, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
Thời Cơ Vàng Để Vươn Mình
Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp Bộ Xây dựng, ông Vũ Ngọc Anh, nhấn mạnh rằng hiện nay các doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, đây là thời điểm quan trọng để DNVV phát triển mạnh mẽ hơn. Ông cho rằng chính quyền đã đưa ra các nghị quyết và chính sách khuyến khích đầu tư, nếu doanh nghiệp không tận dụng thời cơ này sẽ là một điều đáng tiếc.
“Không phát triển, không tăng trưởng trong bối cảnh hiện tại là có lỗi với lịch sử, có lỗi với thời đại,” ông Vũ Ngọc Anh nhấn mạnh.
Tóm lại, ngành xây dựng Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần có những bước đi quyết liệt để chuyển mình trong kỷ nguyên công nghệ 4.0, từ việc áp dụng công nghệ tiên tiến đến việc nâng cao năng lực quản trị, nếu không muốn tụt hậu và gặp khó khăn trong cuộc đua cạnh tranh khốc liệt.
